İlgide kayıtlı dilekçelerinizde;............. Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ............ vergi numarasında kayıtlı mükellefi olduğunuz, Birliğinizin 4572 sayılı Tarım Satış Kooperatif ve Birlikleri Hakkında Kanuna tabi olduğu, ortak içi ve risturna tabi olarak nitelenen işlemlerinin ilgili kanun uyarınca kurumlar vergisinden istisna edildiği, bu kapsamda ticari ilişkide bulunduğunuz ..................... Dış Ticaret A.Ş.’nin birliğinize olan borcundan dolayı adı geçen firma aleyhine İzmir ... İcra Müdürlüğü’nün ......... sayılı dosyasıyla ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibi başlatıldığı ve yapılan takip neticesinde borcun ödenmemesi üzerine ipotekli taşınmazların cebri icra yoluyla satışına gidildiği, bu aşamada adı geçen şirketçe ödeme taahhüdünde bulunularak süre verilmesinin talep edilmesi üzerine birliğiniz tarafından cebri icra satış işleminin ertelenerek firmanın ödeme taahhüdüne ilişkin protokoller imzalandığı, ancak anılan firmanın söz konusu protokoller ile üstlendiği yükümlülükleri süresi içinde yerine getirmemesi üzerine Birliğinizce ilgili tutarlara ilişkin faturaların kesilmesine rağmen, söz konusu fatura bedellerinin adı geçen şirket tarafından ödenmediği ve itiraz konusu yapıldığı belirtilerek, henüz tahsil edilmemiş ve firma tarafından itiraz konusu yapılan faturalara ilişkin gelirlerin kurumlar vergisinden istisna olup olmayacağı hususunda Başkanlığımız görüşü sorulmuş olup, söz konusu dilekçede belirtilen hususların konusunda ilk olması nedeniyle tereddüt hasıl olduğundan, konu Gelir İdaresi Başkanlığı’na intikal ettirilmiş olup, cevaben alınan 05.11.2009 tarih ve 103846 sayılı yazıda;.
''5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 5’inci maddesinin (i) bendinde;
''Kooperatif ortaklarının yönetim gideri karşılığı olarak ödedikleri paralardan harcanmayarak iade edilen kısımlar ile aşağıda belirtilen kooperatiflerin ortakları için;
1)Tüketim kooperatiflerinde, ortakların kişisel ve ailevî gıda ve giyecek ihtiyaçlarını karşılamak için satın aldıkları malların değerine,
2)Üretim kooperatiflerinde, ortakların üreterek kooperatife sattıkları veya kooperatiften üretim faaliyetinde kullanmak üzere satın aldıkları malların değerine,
3) Kredi kooperatiflerinde, ortakların kullandıkları kredilere,
göre hesapladıkları risturnlar.
Bu risturnların ortaklara dağıtımı, kâr dağıtımı sayılmaz. Risturnun nakden veya aynı değerde mal ile ödenmesi istisnanın uygulanmasına engel değildir.
Ortaklardan başka kimselerle yapılan işlemlerden doğan kazançlar ile ortaklarla ortaklık statüsü dışında yapılan işlemlerden doğan kazançlar hakkında risturnlara ilişkin istisna hükmü uygulanmaz. Bunların genel kazançtan ayrılmasında, ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine olan oranı esas alınır.'' hükmüne yer verilmiştir.
1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliği’nin''5.11. Risturn İstisnası'' başlıklı bölümünde, tüketim, üretim ve kredi kooperatiflerinin ortakları için hesapladıkları risturnların kurumlar vergisinden istisna edilmesi ile ilgili olarak ayrıntılı açıklamalara yer verilmiş olup, '' 5.11.5 Diğer hususlar'' başlıklı bölümünde ise,
"Risturn istisnası, yalnızca ortaklarla ortaklık statüsü kapsamında yapılan işlerden kaynaklanan kazançlarla ilgilidir. Bundan dolayı, ortaklarla yapılan işlerden doğan kazançlarla, ortaklardan başka kimselerle yapılan işlerden doğan kazançların ayrılması gerekmektedir. Ayırma işleminde, ortaklarla yapılan iş hacminin genel iş hacmine oranı esas alınacaktır. Burada öncelikle, ortaklarla ortaklık statüsüne göre yapılan yıllık iş hacmi saptanacak, daha sonra bu tutar, ortaklık dışındaki kişilerle yapılan iş hacmi de dahil olmak üzere kooperatifin yıllık genel iş hacmine oranlanacaktır. Bu şekilde hesaplanan risturnların ortaklara dağıtılması halinde, dağıtılan bu kârlar ortaklar açısından kâr dağıtımı olarak değerlendirilmeyeceğinden, kazanç ve kâr dağıtımı niteliğinde sayılmayan bu tutarların kâr dağıtımına bağlı vergi kesintisine tabi tutulması veya ortaklarca gelir vergisi beyannamesi ile beyanı da söz konusu olmayacaktır.'' açıklamaları yer almaktadır.
Tarım kooperatiflerinde esas amaç, ortaklarca üretilen ürünlerin kooperatif tarafından en elverişli koşullarda pazarlanarak, elde edilen kazancın ortaklara kooperatifle yaptıkları işlem oranında risturn olarak dağıtılmasıdır. Bu açıklamalar çerçevesinde, birliğinizce ortaklardan satın alınan incirin niteliğinde bir değişiklik yapılmaksızın üçüncü kişilere satılması faaliyeti ortak içi işlem sayılacak olup risturna tabi bu işlemlerden doğan alacakların geç tahsil edilmesinden dolayı cezai şart veya vade farkı olarak alınan tutarlar da asıl alacağın bir unsuru olduğundan istisna kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.''denilmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.