İlgide kayıtlı dilekçenizde, ..... Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ............ vergi kimlik numaralı mükellefi olduğunuz, konut yapı kooperatifini fesh ederek, 01.07.2009 tarihinde işletme kooperatifi olarak faaliyete geçtiğinizi, kooperatif bünyesinde hiçbir işletmenizin bulunmadığını, personel ücretleri ve sitenin temizlik bakım giderlerinin üyelerden toplanan aidatlar ile karşılandığını, sitedeki artezyen kuyusundan çıkardığınız suyu tüm üyelere kullanma suyu olarak bedelsiz dağıttığınızı, sosyal tesisinizin bulunmadığını ve sadece kendi üyelerinizden toplanan aidatlar ile site hizmetinin site yönetimi sıfatıyla mecburiyetle yapıldığını belirtilerek, Kurumlar ve Katma Değer Vergisine tabi olup olmadığınız hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 1’inci maddesinde, kooperatifler Kurumlar Vergisi mükellefleri arasında sayılmış olup, söz konusu kanunun ''Muafiyetler'' başlıklı 4’üncü maddesinin 1/k bendinde; ''Tüketim ve taşımacılık kooperatifleri hariç olmak üzere, ana sözleşmelerinde sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması, yönetim kurulu başkan ve üyelerine kazanç üzerinden pay verilmemesi, yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması ve sadece ortaklarla iş görülmesine (Yapı kooperatiflerinin kendilerine ait arsalarını kat karşılığı vererek her bir hisse için bir iş yeri veya konut elde etmeleri ortak dışı işlem sayılmaz.) ilişkin hükümler bulunup, bu hükümlere fiilen uyan kooperatifler ile bu kayıt ve şartlara ek olarak kuruluşundan inşaatın bitim tarihine kadar yönetim ve denetim kurullarında, söz konusu inşaat işlerini kısmen veya tamamen üstlenen gerçek kişilerle tüzel kişi temsilcilerine veya Kanunun 13’ üncü maddesine göre bunlarla ilişkili olduğu kabul edilen kişilere veya yukarıda sayılanlarla işçi ve işveren ilişkisi içinde bulunanlara yer vermeyen ve yapı ruhsatı ile arsa tapusu kooperatif tüzel kişiliği adına tescil edilmiş olan yapı kooperatifleri'' hükümleri ile kooperatiflerin kurumlar vergisinden muaf olma şartları belirlenmiştir. İlgili hükümler aynı Kanunun 37’nci maddesinin (e) bendi gereğince 01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere 21.06.2006 tarihinde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Öte yandan, 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Kanunu Genel Tebliğinin ''4.13.1.4. Sadece ortaklarla iş görülmesi'' başlıklı bölümünde de;
''Kooperatifler ortaklarının belirli ekonomik çıkarlarının ve özellikle meslek ve geçimlerine ait ihtiyaçlarının sağlanıp korunmasını amaçladıkları için faaliyetin normal olarak sadece ortaklarla sınırlı olması gerekmektedir. Bu nedenle, bir kooperatifin kurumlar vergisi muafiyetinden yararlanabilmesi için ana sözleşmesinde sadece ortaklarla iş görülmesine ilişkin hüküm bulunması ve fiilen de bu hükme uyulması gerekmektedir.
Ortak dışı işlemler, sadece ortak olmayanlarla yapılan işlemleri değil, ortaklarla kooperatif ana sözleşmesinde yer almayan konularda yapılan işlemleri de kapsamaktadır.'' açıklamalarına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, konu ile ilgili olarak bağlı bulunduğunuz ..... Vergi Dairesi Müdürlüğü ile yapılan yazışma sonucu alınan ...09.2009 tarih ve .... sayılı yazıdan; kooperatif bünyesinde 240 konutun bulunduğu, üyelerinizden yıllık 450,00.-TL aidatın makbuz düzenlemek veya kooperatifin banka hesap numaralarına yatırılmak suretiyle tahsil edildiği, toplanan bu paranın kooperatif bünyesinde ücretli olarak çalışan 4 personelin ücreti ile site temizlik hizmetleri ve kooperatif arsasında bulunan artezyen kuyusundan çekilen suyun bedelsiz olarak üyelere teslimi ile bu suyun dağıtımı için gerekli olan bakım ve onarım hizmetleri için harcandığının tespit edildiği, kooperatif ana sözleşmesinde üyelerine bedelsiz su teslimi öngörülmediği ve dolayısıyla bu hizmetin ortak dışı işlem sayılması gerektiği düşünüldüğünden, kooperatifinize kurumlar vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyetinin tesis edildiği anlaşılmıştır.
Ayrıca, kooperatifinizin İzmir ...Noterliğince ......2009 tarih ve .... sayı ile onaylanan ana sözleşmesinin, kooperatifin amaç ve faaliyet konularının açıklandığı 6’ncı maddesinin 4’üncü bendinde, site sakinlerinin gıda ve her türlü ihtiyaç maddelerinin ucuza temin edilerek, bu maksatla ayrılmış genel hizmet tesislerinde satışını sağlayacağı, gerekirse ulaşım hizmetlerini düzenleyeceği açıklanmıştır.
Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalara göre; kooperatifinizin, sadece üyelerinden topladığı aidatlar ile sitenin temizlik hizmetini görmesi ve kooperatif arsasında açmış olduğunuz artezyen kuyusundan temin edilen suyun, sadece üyelerinize bedelsiz olarak kullanma suyu dağıtılması işinin ticari mahiyet taşımadığının kabulü gerekmekte olup, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 4-1/k maddesindeki sadece ortaklarla iş görme şartının ihlali de sayılamayacağından kurumlar vergisinden muaf tutulması gerekmektedir.
Ancak, kooperatifinizce, ana sözleşmenin 6/4'üncü maddesinde belirtilen gıda ve her türlü ihtiyaç maddelerinin ucuz fiyatla da olsa temin edilerek üyelerine satılması ve üyelerinin ulaşım hizmetlerinin karşılanması halinde muaflık şartları ihlâl edilmiş olacağından kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi gerekir.
Diğer taraftan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 1'inci maddesi ile, Türkiye'de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetler ve her türlü mal ve hizmet ithalatı ile aynı maddenin 3'üncü fıkrasında ismen sayılan işlemler ''Verginin Konusunu Teşkil Eden İşlemler'' kapsamına alınmış olup, aynı fıkranın ''h'' bendinden sonraki parağrafında da;
''Ticari, sınai, zirai faaliyet ile serbest meslek faaliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliği Gelir Vergisi Kanunu hükümlerine göre; Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edilir.'' hükmü yer almış bulunmaktadır.
Sosyal ve Askeri Amaçlı İstisnalarla Diğer İstisnaları düzenleyen 17/1'inci maddesi ile, genel ve katma bütçeli daireler, il özel idareleri, belediyeler, köyler, bunların teşkil ettikleri birlikler, üniversiteler, döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, siyasi partiler ve sendikalar, kanunla kurulun veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları, kamu menfaatine yararlı dernekler, tarımsal amaçlı kooperatifler ve Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların, ilim, fen ve güzel sanatları, tarımı yaymak, ıslah ve teşvik etmek amacıyla yaptıkları teslim ve hizmetleri ve tiyatro, konser salonu, kütüphane, sergi, okuma ve konferans salonları ile spor tesisleri işletmek veya yönetmek suretiyle ifa ettikleri kültür ve eğitim faaliyetlerine ilişkin teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden müstesna tutulmuş, ancak, işletme kooperatiflerinin katma değer vergisinden istina tutulacağına dair herhangi bir hükme yer verilmemiştir.
Diğer taraftan, anılar Kanun'un 19'uncu maddesinde; ''Diğer kanunlardaki vergi muaflık ve istisna hükümleri bu vergi bakımından geçersizdir. Katma değer vergisine ilişkin istisna ve muafiyetler ancak bu Kanuna hüküm eklenmek veya bu Kanunda değişiklik yapılmak suretiyle düzenlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan açıklamalar uyarınca, kooperatifinizin üyelerine yapmış olduğu teslim ve hizmetlerin Katma Değer Vergisi Kanunu'nun genel esasları çerçevesinde katma değer vergisine tabi tutulması gerekmekte olduğundan, katma değer vergisi yönünden mükellefiyetinizin tesis edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.