İlgide kayıtlı yazınız ve eki dilekçenin tetkikinde; ........ Vergi Dairesi Müdürlüğü’nün ............ vergi kimlik numaralı mükellefi olan, ..................................... Tic. Ltd. Şti.’nin ...................................... Gaziemir/İZMİR adresinde özel inşaat işleriyle iştigal ettiği, şirketin 18.09.2008 tarihinde ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Sözleşmesi'' ile ..................................... Odası adına hareket eden .........., ................ ve ............... ile kat karşılığı inşaat yapmak üzere anlaştıkları, bu sözleşme uyarınca, adı geçen odaya 2 işyeri ve 12 daire verileceği, 16 dairenin ise adı geçen inşaat şirketine kalacağı, 31.03.2008 tarih ve 5776 yevmiye no.lu, ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Sözleşmesi''nde ve yine aynı tarih ve yevmiye no.lu ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Sözleşmesine Ek Bağımsız Bölüm Devir Taahhüt Sözleşmesi'' ve 18.09.2009 tarihli ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Ek ve Tadil Sözleşmesi'' ile adı geçen odanın kendi payından 8 daireyi ..... İnş. Ltd. Şti.’ne vereceği, bunun karşılığında ise adı geçen şirketin ......./İZMİR semtinde yapmış olduğu başka bir kat karşılığı inşaattan 2 işyeri ve 8 daireyi alacağı, ............ Ltd.Şirketinin, ...................................... Odasına vereceği 2 işyeri ve 8 dairenin, oturma ruhsatı alınmadan yapılan tadilat ile 2 işyeri haline getirildiği belirtilerek, söz konusu işlemlerin oda açısından ticari faaliyet kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceği ile iktisadi işletme oluşturup oluşturmayacağı hakkında Müdürlüğümüz görüşü sorulmaktadır.
Bilindiği üzere, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 1/ç maddesiyle dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisinin kapsamına alınmış, dernek ve vakıfların kendisi ise kurumlar vergisi kapsamı dışında tutulmuştur.
Aynı Kanunun 2’inci maddesinin 5 ve 6’ncı bentlerinde de, dernek ve vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketleri ile kooperatifler dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmelerin, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler olduğu, bunların kazanç gayesi gütmemelerinin, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunmasının, tüzel kişiliklerinin olmamasının, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olmasının, kar edilmemesinin veya karın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda dernekler verginin mevzuu dışında bırakılmış, bunlara ait veya bağlı olan ve faaliyetleri devamlı bulunan iktisadi işletmeler vergi kapsamına alınmıştır.
Öte yandan, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun ''Dernek ve Vakıfların İktisadi İşletmeleri'' başlıklı madde gerekçesinde ''……………….vergi uygulamaları bakımından dernek olarak kabul edilen odalar, borsalar, meslek örgütleri ve bunların üst kuruluşları ile siyasi partiler, kurumlar vergisi mükellefiyeti kapsamında olmayıp söz konusu kuruluşların iktisadi işletmelerinin bulunması durumunda her hal ve takdirde kurumlar vergisine tabi olacaklardır.'' açıklamalarına yer verilmiştir.
Diğer taraftan, 03/04/2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin (2.4) bölümünde; ''… İktisadi işletmenin belirlenmesinde Kanunun 2’nci maddesinin beşinci fıkrasında belirlenen koşullar dikkate alınacak olup işletmelerin belirgin özellikleri bağlılık, devamlılık ve faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesidir. Diğer bir anlatımla iktisadi işletmenin unsurları, ticari faaliyetin de temel özelliklerinden olan, bir organizasyona bağlı olarak piyasa ekonomisi içerisinde bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da hizmet ifaları gibi faaliyetlerdir. Kanun, bu gibi halleri tek tek saymak yerine, dernek ya da vakıf tarafından piyasa ekonomisi içerisinde icra edilen tüm iktisadi faaliyetleri kapsama almıştır.
…….
Devamlılık unsuru, bir hesap dönemi içinde aynı veya ayrı faaliyet alanlarında ticari mahiyet arz eden işlemlerin birden fazla yapılmasını ifade etmektedir. Aynı hesap döneminde tek işlem nedeniyle ticari faaliyetin devamlılık unsurunun oluştuğunu kabul etmek mümkün olmamakla birlikte, faaliyetin organizasyon gerektirmesi veya amacının ticari olması durumunda devamlılık unsurunun varlığı kabul edilir.
Ticari organizasyon, sermaye tahsisi, işyeri açılması, personel istihdamı, ticaret siciline kaydolmak gibi unsur ve şartlardan tümü veya bir kısmı yerine getirilmek suretiyle belirli şekilde kurulmuş olacaktır. Bu takdirde bu organizasyon içinde bir takvim yılında veya iki veya üç yılda tek bir işlem yapılmış olsa dahi ticari faaliyetin varlığı kabul edilecektir.
…….
Ekonomik faaliyetin ticari organizasyonu gerektirmesi ve yılda birden fazla tekrar ettirilmesi veya her yıl bir defa olmakla beraber müteakip yıllarda ya da birkaç yıl arayla yapılmasına karşılık periyodik olarak tekrar etmesi durumunda da bu faaliyetin devamlı olduğunun kabulü gerekmektedir.
Örneğin; aynı vergilendirme döneminde birden fazla veya birden fazla vergilendirme döneminde periyodik olarak, ticari bir organizasyon çerçevesinde çay, yemek, tiyatro, kermes, konser gibi faaliyetlerin düzenlenmesi ve bu faaliyetlerden dolayı gelir elde edilmesi nedeniyle oluşacak olan iktisadi işletme için kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesis edilmesi gerekecektir….'' denilmektedir.
Ayrıca, yazınız ekinde yer alan ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Sözleşmesi''nin ''Bağımsız Bölümlerin Paylaşımı'' başlıklı 9’uncu bölümünde, odanın 13/1/1971 yılında iktisap ettiği arsa üzerinde yapılacak binada yer alan 2 adet dükkan ve 12 adet dairenin ............................... Odası’na terk ve tefrik edileceği, ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Sözleşmesine Ek Bağımsız Bölüm Devir Taahhüt Sözleşmesi''nin ''Akdin Konusu'' başlıklı 2’nci bölümünde de, adı geçen odanın arsasından hak kazandığı dairelerin bir kısmının müteahhit firmanın başka bir inşaat işinden hak kazandığı daireler ile takas şeklinde devir edileceği belirtilmiştir.
Yukarıdaki hüküm ve açıklamalara göre; kurumlar vergisi uygulaması bakımından dernek olarak kabul edilen odaya ait arsanın düzenleme şeklinde bağımsız bölüm karşılığı inşaat sözleşmesi ile anılan şirkete verilmesi ve inşaat tamamlandıktan sonra hak kazanacağı arsa payına isabet eden 2 adet işyeri ile 12 adet bağımsız bölümden 8 adedinin, yine aynı inşaat şirketinin ''Düzenleme Şeklinde Bağımsız Bölüm Karşılığı İnşaat Sözleşmesine Ek Bağımsız Bölüm Devir Taahhüt Sözleşmesi'' ile yapmış olduğu başka bir inşaattan 8 daire ve 2 işyeri ile takas işlemi, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanun ve tebliğ açıklamalarına göre, devamlılık arz eden nitelikte bir faaliyet oluşturması nedeniyle, takas işlemi sonucu ortaya çıkacak kazanç ticari kazanç olarak değerlendirilecektir,
Bu itibarla, bahsedilen takas işlemleri sonucu birden fazla alım-satım söz konusu olduğundan ve adı geçen oda açısından iktisadi işletme oluşacağından kurumlar vergisi mükellefiyeti tesis edilmesi gerekmektedir.
Bilgi edinilmesini rica ederim.