İlgi sayılı yazınız ekinde gönderilen ...................... Yaşam Derneği tarafından verilen 10.08.2009 tarihli dilekçede; adı geçen derneğin ''......................'' adlı projesinin İzmir Kalkınma Ajansı tarafından uygun bulunarak Sosyal Kalkınma Mali Destek Programından yararlanmaya hak kazandıkları, adı geçen kurum tarafından derneklerine sağlanacak mali destek tutarı ile proje ortağı olan dört kuruluşun sağlayacağı mali destekle birlikte proje kapsamında eğitim verilmesi için 13.07.2009-12.02.2010 dönemini kapsayacak 7 aylık sürede bitecek sözleşme imzalandığı, proje kapsamında sağlanacak mali destek tutarına ilişkin bütçede öngörülen harcamaların izlenebilmesi ve denetimin yapılabilmesi için muhasebe defter kayıtlarının mutlaka bilanço usulüne tabi olarak tutulması zorunlu olduğundan sadece bu projenin uygulanması ve takibi için dernekleri tarafından iktisadi işletme (........................................... Eğitim İşletmesi) kurulduğu belirtilerek, kurulan iktisadi işletmenin kurumlar vergisi mükellefi olup olmayacağı, tedarikçi kuruluşlardan alınacak mal ve hizmet alımlarının ve engelli gençlere verilen eğitim hizmetinin KDV'ne tabi olup olmayacağı, KDV hesaplanması gerekiyorsa hangi bedelin esas alınacağı hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.
Bilindiği üzere, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 1/ç maddesiyle dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler kurumlar vergisinin kapsamına alınmış, dernek ve vakıfların kendisi ise kurumlar vergisi kapsamı dışında tutulmuştur.
Aynı Kanunun 2’inci maddesinin 5 ve 6’ncı bentlerinde de, dernek ve vakıflara ait veya bağlı olup faaliyetleri devamlı bulunan ve sermaye şirketleri ile kooperatifler dışında kalan ticari, sınai ve zirai işletmeler ile benzer nitelikteki yabancı işletmelerin, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmeler olduğu, bunların kazanç gayesi gütmemelerinin, faaliyetlerinin kanunla verilmiş görevler arasında bulunmasının, tüzel kişiliklerinin olmamasının, bağımsız muhasebelerinin ve kendilerine ayrılmış sermayelerinin veya işyerlerinin bulunmamasının mükellefiyetlerini etkilemeyeceği, mal veya hizmet bedelinin sadece maliyeti karşılayacak kadar olmasının, kâr edilmemesinin veya kârın kuruluş amaçlarına tahsis edilmesinin bunların iktisadi niteliğini değiştirmeyeceği hükme bağlanmıştır.
Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere, Kurumlar Vergisi Kanunu’nda dernekler, verginin mevzuu dışında bırakılmış, bunlara ait veya bağlı olan ve faaliyetleri devamlı bulunan iktisadi işletmeler vergi kapsamına alınmıştır.
Diğer taraftan, 03/04/2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin (2.4) bölümünde; ''…...İktisadi işletmenin belirlenmesinde Kanunun 2’nci maddesinin beşinci fıkrasında belirlenen koşullar dikkate alınacak olup işletmelerin belirgin özellikleri bağlılık, devamlılık ve faaliyetin ticari, sınai veya zirai bir mahiyet arz etmesidir. Diğer bir anlatımla iktisadi işletmenin unsurları, ticari faaliyetin de temel özelliklerinden olan, bir organizasyona bağlı olarak piyasa ekonomisi içerisinde bedel karşılığı mal alım-satımı, imalatı ya da hizmet ifaları gibi faaliyetlerdir. Kanun, bu gibi halleri tek tek saymak yerine, dernek ya da vakıf tarafından piyasa ekonomisi içerisinde icra edilen tüm iktisadi faaliyetleri kapsama almıştır.
………
İktisadi işletmenin tanımı içinde yer alan ve devamlı olarak yapılan ticari, sınai veya zirai faaliyetten söz edebilmek için bu işletmenin tedavül ekonomisine katılması, başka bir ifadeyle işletmede üretilen veya alınan malların veya verilen hizmetin bir bedel karşılığı satılmış olması gerekir. Aksi halde diğer unsurlar var olsa dahi bir iktisadi işletmenin varlığından söz edilemez.
Buna göre, dernek veya vakıfların eğitim ve sağlık gibi bir takım hizmetleri bir bedel karşılığı olmaksızın yerine getirmeleri halinde, bu faaliyetler dernek veya vakfa bağlı iktisadi işletme olarak nitelendirilmeyecektir. Ancak, sözü edilen hizmetlerin yerine getirilmesi için yapılan masrafların hizmet verilenlerden tahsil edilmesi veya bu kişilerden veya ailelerinden bağış adı altında bir bedel alınması durumunda, bu faaliyetler, dernek veya vakfa ait iktisadi işletme olarak kabul edilecek ve kurumlar vergisine tabi olacaktır…'' denilmektedir.
Konu ile ilgili olarak ....... Vergi Dairesi Müdürlüğü ile yapılan yazışma sonucu alınan 08.10.2009 tarih ve 80359 sayılı yazı ve eklerinden; dairelerince dernek adresine düzenlenen 20.08.2009 tarih ve 45500/8 sayılı yoklama fişine müteakip, dernek tüzüğü de dikkate alınarak 06.08.2009 tarihi itibariyle iktisadi işletme olarak ............ vergi kimlik numarası verilmek suretiyle Kurumlar Vergisi, Kurum Geçici Vergi, Katma Değer Vergisi ve Gelir Stopaj Vergisi yönünden kayıt açıldığı ve İzmir Kalkınma Ajansı ile imzalanan TR31/08/SK01/0195 numaralı destek sözleşmesinin ''Projenin Finansmanı'' başlıklı 3'üncü maddesinde ajansın projenin tahmini bedeli olan 122.125,00.-TL'nin % 75'i olan 91.593,75.-TL finansman sağlamayı taahhüt ettiğinin tespit edildiği anlaşılmıştır.
Bu itibarla; adı geçen dernek, tüzel kişiliği itibariyle Kurumlar Vergisi mükellefi olmamaktadır. Ancak, anılan derneğin İzmir Kalkınma Ajansı ile yapılan sözleşme kapsamında, iktisadi işletme kurarak (.................................... Hizmet Eğitim İşletmesi) engelli gençlere yelken eğitimi verilmesi karşılığında bir bedel alınması derneğe bağlı iktisadi işletme oluşturduğundan kurumlar vergisi mükellefiyetinin tesisi gerekmekte olup, anılan vergi dairesi müdürlüğünün yapmış olduğu işlemler müdürlüğümüzce de uygun bulunmuştur.
Bilgi edinilmesi ile adı geçen derneğe verilecek olan özelgenin bir örneğinin müdürlüğümüze gönderilmesini rica ederim.